جداى از هم نگاه داشتيم ، تا موسى و همراهانش از آن گذشتند * ( « ثُمَّ أَغْرَقْنَا الآخَرِينَ » ) * و سپس فرعون و قومش را كه در وسط دو قطعه آب ، قرار گرفته بودند با وصل كردن آبها به يكديگر غرق نموديم . * ( « إِنَّ فِي ذلِكَ لآيَةً وَما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ » ) * از ظاهر سياق آيه و همچنين سياق داستانهاى آينده بر مىآيد كه مورد اشاره در « ذلك » مجموع جزئياتى است كه قرآن كريم از داستان موسى ( ع ) از ابتداى بعثتش و دعوت فرعون و فرعونيان و نجات دادن بنى اسرائيل و غرق فرعون و لشكرش نقل كرده كه در همه اينها آيت و حجتى است كه بر توحيد خداى تعالى و يگانگىاش در ربوبيت و صدق رسالت موسى ، دلالت مىكند و هر كس كه در اين آيت تفكر كند به اين نتايج مىرسد . * ( « وَما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ » ) * - يعنى : ولى بيشتر اينان كه داستانشان را آورديم ايمان آور نبودند ، با اينكه آيت ما واضح الدلاله بود . بنا بر اين ، اينكه بعد از ذكر هر يك از داستانهايى كه در اين سوره آورده مىفرمايد : * ( « وَما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ » ) * در حقيقت به منزله نتيجه گيرى و تطبيق شاهد بر مطلبى است كه برايش شاهد آورده ، گويا بعد از هر يك از داستانها كه ايراد كرده فرموده است : اين بود داستان اين قوم كه آيت خداى تعالى را متضمن بود ، ولى بيشتر آن قوم ايمان آور نبودند ، هم چنان كه بيشتر قوم تو اى محمد ( ص ) ايمان آور نيستند ، پس ديگر اين قدر اندوهناك مباش و غم ايشان را مخور ، زيرا بشر تا بوده اينچنين بوده است ، هر امتى كه ما رسولى برايش فرستاديم تا به سوى توحيد ربوبيت دعوتشان كند ، چنين بوده‌اند كه بيشترشان ايمان نمىآوردند . بعضى « 1 » از مفسرين گفته‌اند : « ضمير در » اكثرهم « به قوم رسول خدا ( ص ) و مردم معاصرش بر مىگردد ، و معناى آيه اين است كه در اين داستان كه ما از موسى ( ع ) و قومش نقل كرديم آيتى است روشن ، و ليكن بيشتر قوم تو ايمان آور بدان نيستند . ولى اين تفسير خالى از بعد نيست و به نظر مىرسد كه از معناى آيه دور باشد » . و جمله « * ( وَإِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ » ) * تفسيرش در اول سوره گذشت .

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 7 ، ص 192 .